Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

Wprowadzenie

Obecnie systemy wentylacji bytowej i klimatyzacji stają się coraz bardziej rozbudowane i zaawansowane konstrukcyjnie. W kontekście zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego stanowią one ważną część instalacji w obiekcie budowlanym, które zarówno projektanci i jak i instalatorzy muszą wziąć pod uwagę. Konieczne było więc stworzenie rozwiązań zapobiegających powstaniu pożaru, jego rozprzestrzenianiu się oraz minimalizujących skutki oddziaływania czynników towarzyszących, np. rozprzestrzenianiu się dymu w obiekcie poprzez kanały wentylacyjne. Takim rozwiązaniem są kanałowe czujki dymu i chociaż od kliku lat są one obecne na rynku, to ich wprowadzanie do obrotu nie było usankcjonowane na skalę europejską, a jedynie poszczególne kraje członkowskie posiadały szczegółowe wymagania w tym zakresie, w tym Polska.

Czujki kanałowe są przede wszystkim reprezentowane przez osłony przeciwwietrzne, które składają się z czujki dymu optycznej lub jonizacyjnej, montowanej wewnątrz dedykowanej obudowy chroniącej ją przed wpływami środowiska zewnętrznego, które mogłoby zakłócać ich prawidłową pracę np. szybkie przepływy powietrza. Osłony przeciwwietrzne były i wciąż mogą być wprowadzane do obrotu po uzyskaniu certyfikatu zgodności z aprobatą techniczną. Aprobaty techniczne dla osłon przeciwwietrznych wydawane są przez Dział Aprobat CNBOP-PIB. W tym roku została opublikowana przez Polski Komitet Normalizacyjny norma europejska dla czujek kanałowych PN-EN 54-27:2015, która umożliwia i sankcjonuje wymagania techniczne oraz formalne w zakresie badania i certyfikacji wyrobu budowlanego jakim są kanałowe czujki dymu. Koniec okresu przejściowego normy EN 54-27, w którym zarówno dotychczasowe certyfikaty wydane w oparciu o aprobaty techniczne jak i certyfikaty europejskie mogą funkcjonować, to 11.03.2019 r. Po tym terminie wszystkie kanałowe czujki dymu wprowadzane do obrotu będą musiały posiadać certyfikaty stałości właściwości użytkowych wydanych na podstawie normy europejskiej. Dlatego zdecydowano, aby w ramach niniejszego artykułu przybliżyć zasady stosowania kanałowych czujek dymu i opisać wymagania techniczne stawiane przez normę PN-EN 54-27 dla kanałowych czujek dymu.

Wymagania ogólne

Norma określa wymagania, metody badawcze oraz właściwości użytkowe dla czujek pożarowych, które wykrywają dym w kanałach wentylacyjnych w obiektach budowlanych i stanowią element systemu wykrywania i sygnalizacji pożaru lub element inicjujący w systemach ochrony przeciwpożarowej. Kanałowe czujki dymu dedykowane do specjalnych zastosowań nie są objęte zakresem tej normy np. czujki w wykonaniu przeciwwybuchowym lub do instalowania w środowisku o szczególnie agresywnej atmosferze.

Kanałowa czujka dymu (DSD) jest to czujka pożarowa nadzorująca powietrze w kanale wentylacyjnym pod kątem obecności dymu, sygnalizująca wykrycie pożaru w momencie gdy założona wartość progu zadziałania zostanie przekroczona. Wyróżnia się 6 typów kanałowych czujek dymu: 

• DSD typu 1 – punktowa czujka dymu montowana wewnątrz kanału wentylacyjnego. 
• DSD typu 2 – punktowa czujka dymu montowana wewnątrz kanału wentylacyjnego wraz z dodatkowym wyposażeniem pomiarowym (dodatkowe wyposażenie pomiarowe, np. wskaźniki optyczne nie są uwzględnione w zakresie norm serii EN 54).
• DSD typu 3 – punktowa czujka dymu montowana na zewnątrz kanału wentylacyjnego posiadająca dodatkowe wyposażenie mechaniczne umożliwiające próbkowanie powietrza z kanału wentylacyjnego.
• DSD typu 4 – punktowa czujka dymu montowana na zewnątrz kanału wentylacyjnego posiadająca dodatkowe wyposażenie mechaniczne umożliwiające próbkowanie powietrza z kanału wentylacyjnego i dodatkowe elementy elektroniczne.
• DSD typu 5 – czujka dymu zasysająca, której wszystkie otwory ssawne znajdują się wewnątrz kanału wentylacyjnego.
• DSD typu 6 – kanałowe czujki dymu działające na innej zasadzie niż opisane typy 1–5, Typ 6 obejmuje również czujki działające na zasadach opisanych w normach EN 54-7 i EN 54-20 ze zmodyfikowanymi ustawieniami czułości [1].

Kanałowe czujki dymu mogą działać w oparciu o jeden lub więcej sensorów, jednak należy pamiętać, że sensory inne niż sensor dymu muszą spełniać wymagania właściwej normy serii EN 54 (np. PN-EN 54-5 dla sensorów temperaturowych). Producent powinien określić czy dana kanałowa czujka dymu może pracować jako urządzenie niezależne w systemach ochrony przeciwpożarowej, czy jedynie jako element systemu wykrywania i sygnalizacji pożarowej. Sensory dymu używane w kanałowych czujkach dymu typów od 1 do 4 muszą spełniać wymagania normy EN 54-7, w przeciwnym razie kanałową czujkę dymu należy traktować jako czujkę typu 6.

Kanałowe czujki dymu typu 5 muszą również zostać poddane badaniom na zgodność z normą EN 54-20, w przeciwnym razie kanałową czujkę dymu należy traktować jako czujkę typu 6.

Badania laboratoryjne czujek kanałowych

Największe zagrożenia wynikające z nieprawidłowego działania elementów systemu sygnalizacji pożarowej to powstawanie fałszywych alarmów, opóźnione wykrycie lub niewykrycie pożaru, a w efekcie niezadziałanie elementów wykonawczych systemu (np. stałych urządzeń gaśniczych, dźwiękowego systemu ostrzegawczego). Zagrożenia te mogą być przyczyną: rozprzestrzenienia się pożaru na cały obiekt, zwiększonej liczby ofiar i poszkodowanych, dużych strat materialnych, brakiem lub zmniejszeniem komfortu użytkowników obiektu.

Jednym z najważniejszych parametrów, w praktyce decydującym o wyborze konkretnego elementu, jest przydatność czujki do wykrywania określonego typu pożaru. W tym celu bada się czujki w specjalnych warunkach laboratoryjnych. Czujki mają za zadanie wykryć w określonym czasie objętość produktów spalania powstających w wyniku tzw. pożarów testowych – oznaczonych jako TF1 – TF8. Powszechnie przyjmuje się, że klasyfikacja przydatności czujek do wykrywania określonego typu pożaru jest jednocześnie wyznacznikiem ich przydatności. W przypadku kanałowych czujek dymu zastosowanie mają następujące testy pożarowe:

• TF2 Szybki rozkład termiczny (piroliza drewna bukowego),
• TF4 Płomieniowe spalanie tworzywa (pianki poliuretanowej),
• TF8 Spalanie cieczy wydzielającej dym bez ciepła (dekalina).

Dobór takich testów pożarowych do weryfikacji działania kanałowych czujek dymu jest uzasadniony faktem, że test TF2 odpowiada powolnemu tleniu się drewna i rozkładowi termicznemu izolacji przeciążonych przewodów elektrycznych, TF4 charakteryzuje palące się materiały wykończeniowe z tworzyw sztucznych, TF8 reprezentuje „przechłodzone” dymy o niewielkiej prędkości wznoszenia, przedostające się z objętego pożarem pomieszczenia na drogi ewakuacyjne [2].

Należy zdawać sobie sprawę, że ze względu na warunki mogące zaistnieć w kanałach, kanałowe czujki dymu powinny zapewniać prawidłową pracę czujek przynajmniej przy następujących warunkach środowiskowych:

• prędkość powietrza od 1 m/s do 20 m/s,
• zakres temperatur pracy od -10 °C do +70 °C,
• wilgotność względna powietrza do 95% przy 40 °C.

Badania powtarzalności i odtwarzalności wykonujemy w kanale dymowym, oraz używając specjalnego aerozolu testowego, celem tego badania jest obiektywna weryfikacja progu zadziałania czujki kanałowej i stałości tego parametru. Wartość progu zadziałania jest wykorzystywana podczas weryfikacji czy poszczególne badania klimatyczne (np. zimno) nie wpływają negatywnie na możliwości wykrywania dymu przez czujkę. Po każdym badaniu klimatycznym dokonuje się sprawdzenia wartości progu zadziałania, stosunek wartości progu zadziałania otrzymanego po narażeniu i wartości otrzymanej podczas badania odtwarzalności nie może być większy niż 1,6.

Próbę szczelności wykonuje się tylko dla kanałowych czujek dymu montowanych na zewnątrz kanału i próbkujących powietrze z kanału. Podczas badania wykorzystuje się pompę próżniową przy użyciu której obniża się ciśnienie o 0,03 kPa/s aż do momentu uzyskania wartości ciśnienia mniejszej o 1,2 kPa od wartości ciśnienia otoczenia, a następnie należy odłączyć pompę próżniową. Należy pamiętać, aby podczas badania wszystkie otwory próbkujące (ssawne) były zamknięte. Wzrost ciśnienia, jako efekt nieszczelności, nie może przekroczyć 0,12 kPa w czasie 60 s.

Testy pożarowe (TF2, TF4, TF8) weryfikujące czułość pożarową danej czujki przeprowadza się dla dwóch wartości przepływu powietrza: (1±0,2) m/s i (20±2,0) m/s, czyli w sumie należy wykonać 6 testów pożarowych. Dopuszczalne jest regulowanie ilości paliwa, ustawienia sprzętu i warunkami testu tak, aby uzyskać rzetelne i zwalidowane wyniki.

(...)

Tomasz Sowa, Tomasz Popielarczyk, Urszula Garlińska

Zespół Laboratoriów Sygnalizacji
Alarmu Pożaru i Automatyki Pożarniczej, Centrum
Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej
– Państwowy Instytut Badawczy

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

Nieustanne dążenie do poprawy bezpieczeństwa obiektów i osób powoduje udoskonalenia istniejących systemów, ale także determinuje powstawanie zupełnie nowych rozwiązań. Za rozwojem technologicznym podąża także europejska normalizacja, a nawet można pokusić się o stwierdzenie, iż w wielu przypadkach uprzedza w swych zapisach pojawienie się tego typu nowatorskich urządzeń na rynku.

Do tej pory w sprzedaży były tylko urządzenia o „standardowej architekturze”, czyli wszystkie moduły/podzespoły instalowano w jednej obudowie, czasami jedynie z wyjątkiem zasilacza. Norma PN-EN 54-1 Systemy sygnalizacji pożarowej. Wprowadzenie, definiuje i określa funkcje poszczególnych elementów systemu sygnalizacji pożarowej (Rys. 1).

W ostatnim czasie pojawiły się wyroby, w których zastosowano tzw. „rozproszenie architektury” polegające na umieszczeniu elementów centrali sygnalizacji pożarowej w wielu obudowach. Takie rozwiązania opisuje norma PN-EN 54-2.

Według założeń konstruktorów, systemy rozproszone charakteryzują się niską podatnością na fałszywe alarmy oraz posiadają bardzo ważną cechę jaką jest elastyczność w konfiguracji. Idea central o architekturze rozproszonej powstała z przyczyn ekonomicznych i praktycznych. Wymagania stawiane systemom rozproszonych nie są wygórowane, co wydaje się przemawiać za stosowaniem tego rozwiązania w przyszłości przez producentów. 

Norma PN-EN 54-2 Systemy sygnalizacji pożarowej Część 2: Centrale sygnalizacji pożarowej umożliwia budowę centrali sygnalizacji w więcej niż w jednej obudowie, czyli w systemie rozproszonym, o czym mówią punkty 12.3.2. oraz 12.5.3. Zastosowanie tego rozwiązania jest możliwe po spełnieniu ww. punktów normy. Na rys. 2 pokazane zostało przykładowe rozwiązanie CSP w architekturze rozproszonej. 

Podstawowym wymaganiem zawartym w punkcie 12.3.2. jest to, że jeśli do ochrony obiektu jest zastosowana centrala rozproszona, to wszystkie obowiązkowe ręczne elementy obsługi i wskaźniki powinny znajdować się w jednej obudowie lub w obudowach zadeklarowanych jako nadające się wyłącznie do montażu obok siebie. Koncepcja ta zapewnia optymalizację czynności operatora, gdyż wszystkie niezbędne informacje z systemu rozproszonego przesyłane są do panelu obsługi.

Zapis ten w praktyce oznacza, że jedna obudowa lub zestaw obudów urządzenia, powinien pełnić rolę panelu obsługi. Wymaganie to jest niezwykle istotne, gdyż wymusza obsługę całego systemu z jednego miejsca, bez potrzeby przemieszczania się, co znacznie skraca czas reakcji w przypadku jakiegokolwiek zdarzenia pożarowego.

Centralę sygnalizacji pożarowej o architekturze rozproszonej można zestawić z różnych modułów, w wielu obudowach, w różnych konfiguracjach i wielkościach. Zastosowane rozwiązanie jest sumą indywidualnych potrzeb obiektu jak i wymagań konkretnego użytkownika tego obiektu. Zastosowanie systemu rozproszonego pozwala na zbudowanie centrali tylko z niezbędnych do ochrony obiektu modułów, a także umożliwia umiejscowienie poszczególnych elementów centrali, tam gdzie zachodzi taka konieczność, co znacznie obniża koszty instalacji, a klient płaci wyłącznie za faktycznie wykorzystane urządzenia. Systemy o rozproszonej architekturze mają zastosowanie w budynkach o średnich, dużych i bardzo dużych kubaturach, takich jak: lotniska, obiekty przemysłowe, biurowce itp.

Kolejnym ważnym wymaganiem normy PN-EN 54-2 w odniesieniu do central sygnalizacji pożarowej w systemie rozproszonym jest potrzeba zapewnienia ciągłości torów transmisji pomiędzy poszczególnymi obudowami

(...)

Paweł Stępień

kierownik Zespołu Laboratoriów
Sygnalizacji Alarmu Pożaru i Automatyki Pożarniczej
– BA, Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony
Przeciwpożarowej – Państwowy Instytut Badawczy

Agnieszka Ponichtera

starszy specjalista w Zespole Laboratoriów Sygnalizacji Alarmu
Pożaru i Automatyki Pożarniczej – BA, Centrum
Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej–
Państwowy Instytut Badawczy

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

• Strafa instalatora
• Strefa inwestora
• Ochrona przeciwpożarowa

Smart Safety Link wykorzystuje protokół IP do podłączenia i skonfigurowania central sygnalizacji pożaru oraz dźwiękowych systemów ostrzegawczych. Rozwiązanie obsługuje poszczególne połączenia, niezależnie od tego, ile stref jest skonfigurowanych w systemie ostrzegawczym. Połączenie IP zastępuje typowe połączenie przekaźnikowe pomiędzy systemami, co znacznie obniża nakłady związane z instalacją oraz zmniejsza podatność systemu na błędy. Ewentualne rozszerzenie systemu w przyszłości nie wymaga dodatkowego okablowania i można je wykonać za pomocą oprogramowania.

Więcej...

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

• Strefa projektanta
• Strefa inwestora
• Ochrona przeciwpożarowa

Bosch Security Systems przedstawia system zarządzania bezpieczeństwem dla aż 31 zintegrowanych w sieci central pożarowych, obsługujących do 5 000 punktów detekcji. Oprogramowanie do monitoringu i wizualizacji jest kompatybilne z systemami sygnalizacji pożaru Bosch 1200 oraz 5000 i może obsługiwać maksymalnie 10 operatorów równocześnie. System jest dostępny z licencją na obsługę 2 500 (FSM-2500) lub 5 000 punktów detekcji (FSM-5000).

Więcej...

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

• Strafa instalatora
• Strefa inwestora
• Ochrona przeciwpożarowa

Urządzenie do szybkiego wykrywania i gaszenia iskier FOG ISKRA działa w sposób automatyczny. Jego największą zaletą jest bardzo mały wydatek wodny przy jednoczesnej dużej skuteczności. W przypadku urządzeń technologicznych, w których stosuje się transport pneumatyczny lub przesypuje się materiały wytwarzające duże ilości pyłów, istnieje ryzyko wybuchu. W takiej sytuacji urządzenie FOG ISKRA błyskawicznie wykrywa powstałe iskry i natychmiast uruchamia proces gaszenia poprzez podanie wody w postaci rozpylonej mgły wodnej.

Więcej...

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

Poniższy artykuł pozwoli odpowiedzieć na pytanie: na jakiej podstawie powinny być wprowadzane do obrotu kable i przewody elektryczne stosowane w procesie budowlanym, od których wymagane jest określenie klasy reakcji na ogień?

Więcej...

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

Efektywny system sygnalizacji pożaru, który zapewni wczesne wykrycie pożaru i zaalarmuje o zagrożeniu powinien być ważnym elementem wyposażenia każdego obiektu przemysłowego czy budynku użyteczności publicznej. Tylko taki ograniczy szkody i szybko poinformuje straż pożarną. Innowacją w ochronie przeciwpożarowej jest system Protec, charakteryzujący się wysoką odpornością na fałszywe alarmy, precyzyjną lokalizacją zdarzenia pożarowego i dużą elastycznością w zakresie podłączenia elementów pętlowych. System Protec to znane i cenione ze swej wysokiej jakości i niezawodności rozwiązanie, od lat stosowane w krajach Zachodniej Europy, które firma D+H Polska przeniosła na grunt polski. Centrale Protec przeszły pozytywnie proces certyfikacji i posiadają świadectwo dopuszczenia CNBOP.

Więcej...

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

System alarmowy składa się z wielu bloków funkcyjnych, a tym samym wielu urządzeń decydujących o jego poprawnym działaniu. Elementami informującymi o stanie systemu poza manipulatorami są również sygnalizatory. Zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne. Dodatkowo wykorzystując niezależne tory informacyjne tj. optyczne i akustyczne, można zaprezentować jednocześnie dwie informacje o stanie systemu. Istotne zatem jest, aby sygnalizatory był instalowane zgodnie z założeniami norm oraz producentów. Szczególnie w sytuacji, gdy w systemie jest np. tylko jeden zewnętrzny sygnalizator optyczno-akustyczny.

Więcej...

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

Honeywell Life Safety posiada w swojej ofercie zasysające detektory dymu FAAST 8100E oraz FAAST LT. Są to nowoczesne urządzenia detekcyjne, produkowane przez Honeywell w oparciu o innowacyjne rozwiązania mające na celu udoskonalenie działań w zakresie wczesnego wykrywania dymu.

Więcej...

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Zabezpieczenia

Kategoria: PPOŻ

Zasilacze buforowe do systemów przeciwpożarowych serii EN54 to nowoczesna grupa urządzeń, która została przystosowana do pracy w budynkach użyteczności publicznej wyposażonych w centrum monitoringu. Zdalna kontrola parametrów pracy zasilaczy możliwa jest poprzez zastosowanie interfejsów firmy PULSAR.

Więcej...