Infrastruktura krytyczna kojarzyła się dotąd głównie z elektrowniami, rafineriami i strategicznymi rurociągami. Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym, wdrażająca unijną dyrektywę CER, pokazuje jednak, że odporność państwa zaczyna się również lokalnie – tam, gdzie mieszkańcy korzystają z wody, ciepła, transportu publicznego czy odbioru odpadów. Dla samorządów i spółek komunalnych oznacza to nowe obowiązki oraz konieczność przejścia od reagowania na kryzysy do proaktywnego rozpoznawania ryzyka, zapewniania ciągłości działania i budowania odporności.
Czym jest dyrektywa CER?
Dyrektywa CER, czyli dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2557, dotyczy odporności podmiotów krytycznych. Jej celem jest zwiększenie bezpieczeństwa usług niezbędnych dla funkcjonowania państwa, gospodarki i społeczeństwa oraz ograniczenie ich podatności na różnego rodzaju zagrożenia.
Dyrektywa weszła w życie 16 stycznia 2023 r. i zastąpiła regulację z 2008 r., obejmującą głównie sektory energii i transportu. Do polskiego prawa została wdrożona ustawą z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 4 lipca 2026 r.
Dyrektywa CER zmienia sposób rozumienia infrastruktury krytycznej. Najważniejsze staje się nie tylko zabezpieczenie konkretnych obiektów, takich jak elektrownie czy rurociągi, lecz przede wszystkim utrzymanie ciągłości usług kluczowych dla mieszkańców, administracji i gospodarki. Oznacza to przejście z podejścia obiektowego na procesowe, w którym odporność jest rozumiana jako zdolność całego systemu do działania mimo zakłóceń.
Na poziomie unijnym dyrektywa obejmuje 11 sektorów, m.in. energetykę, transport, ochronę zdrowia, wodę pitną, ścieki, infrastrukturę cyfrową, administrację publiczną i żywność. W Polsce unijny katalog rozszerzono do 14 sektorów (uwzględniając dodatkowo m.in. usługi pocztowe, gospodarowanie odpadami, zarządzanie usługami ICT oraz sektor chemiczny), co zapewnia pełną spójność między systemem ochrony infrastruktury krytycznej a krajową architekturą cyberbezpieczeństwa (wdrażającą równoległą dyrektywę NIS2).
Z perspektywy samorządów i spółek komunalnych CER ma szczególne znaczenie. Wodociągi, ciepłownie, transport miejski czy zakłady gospodarki odpadami mogą zostać uznane za kluczowe dla bezpieczeństwa mieszkańców, co wymaga odpowiedniego przygotowania do działania w warunkach zakłóceń.
„Ochrona i Bezpieczeństwo” 4/2026
Artykuł w całości w:
