Współczesne środowisko bezpieczeństwa nieustannie weryfikuje tradycyjne podejście do ochrony terytorium. Zjawiska takie jak instrumentalizacja migracji czy zagrożenia hybrydowe zacierają granicę między bezpieczeństwem wewnętrznym a zewnętrznym. Wymusza to ewolucję samej granicy z bariery strzeżonej przez jeden podmiot w zintegrowaną przestrzeń współpracy. Choć liderem pozostaje Straż Graniczna, jej działania opierają się na bezprecedensowej synergii z Policją, KAS, Siłami Zbrojnymi RP oraz służbami specjalnymi, przy potężnym wsparciu technologii. Współczesna granica dowodzi zatem, że o skuteczności państwa nie decyduje już tylko liczebność patroli, ale płynny przepływ informacji i zgranie wszystkich służb.
Architektura bezpieczeństwa na granicy – główni aktorzy i ich role
Straż Graniczna – to jednolita, umundurowana i uzbrojona formacja, która stanowi wiodący podmiot przeznaczony do ochrony granicy państwowej, kontroli ruchu granicznego oraz zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji. Do jej głównych zadań należy fizyczna ochrona granicy na lądzie i morzu, a także organizowanie oraz dokonywanie odpraw podróżnych na przejściach granicznych. W obliczu współczesnych wyzwań formacja ta skupia się na zwalczaniu zagrożeń migracyjnych, w tym przestępczości związanej z nielegalnym przerzutem osób. Ponadto Straż Graniczna odpowiada za rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie wielowymiarowych przestępstw transgranicznych, takich jak fałszowanie dokumentów uprawniających do wjazdu, nielegalne zatrudnianie cudzoziemców czy przemyt towarów.
Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) – chroni interesy gospodarcze Polski, będąc kluczowym elementem zwalczającym przestępstwa i nadużycia finansowe w obszarze podatkowym oraz celnym. W ramach KAS funkcjonuje Służba Celno-Skarbowa, której funkcjonariusze dbają o bezpieczeństwo transgraniczne Polski i Unii Europejskiej, zapobiegając przemytowi towarów niebezpiecznych i zakazanych. KAS przez całą dobę prowadzi kontrole obrotu towarowego na zewnętrznych przejściach granicznych, zapewniając płynność legalnej wymiany handlowej z krajami trzecimi. Do kompetencji operacyjnych tej formacji należy także rozbijanie zorganizowanych grup przestępczych o charakterze gospodarczym, zajmujących się m.in. nielegalnym obrotem wyrobami tytoniowymi (likwidacja nielegalnych fabryk) oraz zwalczanie nielegalnego hazardu. [...]
„Ochrona i Bezpieczeństwo” 3/2026
Artykuł w całości w:
